EIA: budgethistorie en uitputtingstrend

Het EIA-budget is de afgelopen jaren structureel verhoogd om de energietransitie te versnellen. In 2025 bedroeg het budget €431 miljoen, in 2026 is dit opgetrokken naar €460 miljoen — een stijging van 6,7%. Deze verhoging komt bovenop eerdere groei: rond 2020 lag het budget nog onder de €150 miljoen.

De jaarlijkse verhoging verklaart de groeiende populariteit van de EIA en het bredere scala aan goedgekeurde bedrijfsmiddelen op de Energielijst. Tegelijkertijd neemt de druk op het budget toe doordat meer sectoren — van horeca tot logistiek — energiezuinig investeren.

Ondernemers moeten rekening houden met snelle uitputting. Het budget wordt verdeeld over duizenden aanvragen, en wie na uitputting meldt, valt buiten de boot. Check daarom altijd de actuele stand bij RVO voordat je investeert.

De timing van budgetuitputting verschilt per jaar, maar het patroon is helder: het tempo neemt toe. In eerdere jaren duurde het tot oktober of november voordat het budget op was. Recent zien we dat Q3 en vroeg Q4 kritieke maanden zijn geworden.

De budgetverhoging naar €460 miljoen in 2026 biedt meer ruimte, maar ook meer ondernemers weten de EIA inmiddels te vinden. Voor grootschalige investeringen (boven €500.000) is het verstandig om in Q1-Q2 te melden. Voor kleinere bedrijfsmiddelen kun je iets langer wachten, maar uitstel na augustus is risicovol.

RVO publiceert geen real-time budgetstanden, maar adviseert maandelijks na te vragen. Combineer je EIA met de MIA/Vamil? Let op dat je per investering één regeling kiest — je kunt niet stapelen.

De EIA biedt 40% aftrek op de fiscale winst voor investeringen vanaf €2.500 per bedrijfsmiddel. Het netto-voordeel hangt af van je belastingtarief: bij IB (49,5%) realiseer je circa 19,8% besparing op de investering, bij VPB (25,8%) is dat 10,3%.

Voorbeeld: een installatie van €50.000 levert €20.000 aftrekpost (40% van €50.000). Bij VPB bespaar je €5.160 netto, bij IB €9.900. Dit maakt de EIA een van de meest rendabele fiscale regelingen voor duurzame investeringen.

Het maximale investeringsbedrag per ondernemer is in 2026 verhoogd naar €153 miljoen. Vanaf 2026 geldt een nieuwe samenstelregel: investeringen in een eigen bedrijf én een gezamenlijk bedrijf (bijv. VOF) worden bij elkaar opgeteld. Dit voorkomt dubbel profiteren.

Alleen bedrijfsmiddelen op de Energielijst 2026 komen in aanmerking. De lijst bevat ruim 160 technieken en apparatuur, verdeeld in categorieën zoals hernieuwbare energie, energiebesparing, industriële procesinnovatie en elektrisch transport.

Nieuwe technieken in 2026 zijn onder andere nevelkoelsystemen voor horeca, elektrische voermengwagens en installaties voor kunststofrecyclaat. Ook drogen van lucht met warmtepomp en adsorptie is toegevoegd, wat interessant is voor industriële droogprocessen.

Alle investeringen moeten vooraf gemeld worden bij RVO. Te laat melden? Dan verlies je het recht op aftrek, ook al voldoet de investering aan alle technische eisen. Combineer de EIA met KIA als je investering onder de drempel valt — dat stapelen mag wel.

De EIA richt zich op energiebesparing, de MIA en VAMIL op milieuwinst. MIA geeft 27-36-45% aftrek (afhankelijk van de milieulijst), VAMIL biedt vrije afschrijving (cashflow-voordeel). Je kunt EIA en MIA/VAMIL niet combineren voor hetzelfde bedrijfsmiddel.

Kies EIA als je investering energie bespaart maar niet op de Milieulijst staat, of als het aftrekpercentage (40%) hoger is dan het MIA-percentage. Kies MIA als je investering in de hoogste categorie valt (45%) of als je cashflow belangrijker vindt dan fiscale aftrek (dan VAMIL).

Voor sommige investeringen kun je per onderdeel kiezen: bijvoorbeeld EIA voor de warmtepomp, MIA voor de opslagtank. Overleg dit met je adviseur om het maximale voordeel te realiseren.